Gider

Nedir?

Gider, gelir elde etmek için katlanılan maliyettir. Gelir tablosunda iki ana grupta toplanır:

• Satışların maliyeti. Satılan ürün ya da hizmetin doğrudan maliyeti: hammadde, üretim işçiliği, hizmetin doğrudan personel maliyeti, sunucu maliyeti.
• Faaliyet giderleri. Satıştan bağımsız yürüyen giderler: pazarlama, genel yönetim, Ar-Ge, kira, idari personel.

Bu ayrım muhasebe formalitesi değil, yönetim aracıdır: birincisi satışla birlikte artar, ikincisi büyük ölçüde sabittir.

Neden önemli?

Sabit ve değişken gider ayrımı, şirketin risk profilini belirler. Sabit gider ağırlıklı bir yapıda ciro düştüğünde kâr hızla erir; değişken ağırlıklı yapıda ciro düşüşü daha az acıtır ama ölçek büyüdüğünde kârlılık daha yavaş artar.

Kurucunun bilmesi gereken sayı şudur: aylık sabit gider ne kadar? Bu sayı, şirketin başabaş noktasını ve nakit dayanma süresini doğrudan belirler.

Şirkette nasıl görünür?

• Ciro büyürken faaliyet giderleri daha hızlı büyüyor: ölçek ekonomisi çalışmıyor.
• Gider kalemleri ayrıştırılmamış; "genel giderler" içinde her şey var.
• Bir giderin hangi karara bağlı olduğu belli değil; kimse iptal edemiyor.

Yaygın hata

Her gideri kesilecek bir maliyet olarak görmek. Bazı giderler (satış, ürün geliştirme) gelecekteki geliri üretir; bunları kesmek kısa vadede kârı artırır, uzun vadede geliri düşürür. Gider kesmeden önce sorulacak soru "bu gider hangi geliri üretiyor" olmalıdır.

Buna yakın bir hata, gideri yalnızca tutar olarak görmek. Aylık 40 bin TL'lik bir yazılım aboneliği, iki kişinin işini yapıyorsa pahalı değildir. Gider, ürettiği sonuçla birlikte değerlendirilir.

Üçüncü hata, giderleri satışların maliyeti / faaliyet gideri olarak ayırmamak. Ayrım yoksa brüt kâr marjı hesaplanamaz ve fiyatlamanın doğru olup olmadığı bilinemez.

Örnek

Bir hizmet şirketinde tüm personel maliyeti "genel giderler" içinde toplanıyor. Brüt kâr marjı hesaplanamıyor.

Personel ikiye ayrılıyor: müşteri işi yapanlar (satışların maliyeti) ve destek/idari kadro (faaliyet gideri). İlk hesap yapıldığında brüt kâr marjının %31 olduğu görülüyor. Sektör için düşük. Bu, fiyatlamanın gözden geçirilmesi gereken bir sayı ve ayrım yapılana kadar hiç görünmüyordu.

Nereden başlanır?

Gider yönetimine kesintiyle değil sınıflandırmayla başlayın.

Satışların maliyeti ile faaliyet giderini ayırın. Bu ayrım yapılmadan brüt kâr marjı hesaplanamaz ve fiyatlamanın doğru olup olmadığı bilinemez.

Sabit ve değişken ayrımını yapın. Aylık sabit gider toplamı, başabaş noktasını ve nakit dayanma süresini doğrudan belirler.

Her gideri ürettiği sonuçla eşleştirin. Kesmeden önce sorulacak soru "bu gider hangi geliri üretiyor" olmalıdır.

Gelecekteki geliri üreten giderleri en sona bırakın. Satış ve ürün harcamalarını kesmek kârı hemen artırır, geliri birkaç ay sonra düşürür.

"Genel giderler" kalemini açın. İçine her şeyin toplandığı bir kalem, hiçbir kararın verilemeyeceği bir kalemdir.