Kitaplık

Erol Kabadayı'nın Kitaplığı

Yıllar içinde girişimcilik, şirket yönetimi, finans, liderlik, psikoloji ve teknoloji üzerine çok sayıda kitap okudum. Burada yalnızca gerçekten değerli bulduğum ve tekrar dönüp baktıklarımı topluyorum.

Her kitap için kısa bir özetin yanında neden önerdiğimi ve hangi fikrin işe yaradığını da yazdım. Liste uzun değil; uzun olmasını da hedeflemiyorum.

2 kitap

Şirket Sistemleri

Öne çıkan
Şirket Sistemleri
Girişimcilik

The E-Myth Revisited

Michael E. Gerber

Küçük şirketlerin çoğunun, bir işi iyi yapan kişinin o işten şirket kurmaya çalışmasıyla başladığını ve orada tıkandığını anlatıyor. Gerber'in ayrımı şu: işi yapan kişi, işi yöneten kişi ve işin nereye gideceğine bakan kişi aynı kişide toplandığında şirket kurucunun kapasitesiyle sınırlanır. Çözüm olarak şirketi, sahibi olmadan da çalışacak biçimde tasarlamayı öneriyor.

Neden öneriyorum?

Bu sitede anlattığım problemin en eski ve en net tarifi bu kitapta. "İşinizde çalışmak" ile "işiniz üzerinde çalışmak" ayrımı, kurucu bağımlılığının tek cümlelik özeti gibi. Şirketi devredilebilir olacak biçimde tasarlama fikri de sistem kurmanın neden doküman yazmaktan farklı olduğunu gösteriyor. Bugün eskimiş yanları var; ama kurucunun kendi rolünü sorgulaması için hâlâ iyi bir başlangıç.

Bu kitaptan ne öğrenebilirsiniz?

İşi iyi yapmakla o işten şirket kurmanın farklı beceriler olduğunu görmek
Kurucunun işi yapan kişi rolünde sıkışmasının neden yapısal olduğunu anlamak
Şirketi devredilebilir olacak biçimde tasarlamayı düşünmek
Süreçleri kişiye değil role bağlamak

Kimler için: İlk şirketini kuranlar ve kurucusuna bağımlı kalmış şirketler

Sitede ilgili

Öne çıkan
Şirket Sistemleri
Yönetim

Traction

Gino Wickman

Büyüyen şirketler için bir yönetim işletim sistemi anlatıyor: vizyonun yazılı hâli, rollerin netleştirilmesi, az sayıda göstergeye bakan bir skor tablosu, düzenli toplantı ritmi ve çeyreklik önceliklendirme. Bunları ayrı ayrı taktikler olarak değil, birbirine bağlı tek bir sistem olarak sunuyor.

Neden öneriyorum?

Yönetim ritmi ve ölçüm tarafını uygulanabilir biçimde anlatan az sayıda kitaptan biri. Haftalık toplantının neye hizmet ettiği, hangi sayıya kimin baktığı ve çeyreklik önceliklerin nasıl seçileceği gibi sorulara somut cevap veriyor. Şablonlarını olduğu gibi almak yerine mantığını almak gerekiyor; her şirkete birebir uymuyor. Ama şirketin karar ve ölçüm altyapısını kurarken düşünmek için sağlam bir zemin.

Bu kitaptan ne öğrenebilirsiniz?

Yönetim ritmini bir toplantı takvimi değil, bir karar sistemi olarak kurmak
Az sayıda göstergeyle şirketi tek yerden görmek
Rol ve sorumluluk netliğini yazılı hâle getirmek
Çeyreklik öncelikleri sınırlı tutmak

Kimler için: Yönetim katmanı oluşmuş, karar hızı düşen şirketler

Sitede ilgili

3 kitap

Finans

Öne çıkan
Finans
Psikoloji

Paranın Psikolojisi

Morgan Housel

Özgün adı: The Psychology of Money

Para kararlarının matematikten çok davranışla ilgili olduğunu anlatan denemelerden oluşuyor. Housel'in ana fikri, aynı bilgiye sahip iki kişinin farklı geçmişleri yüzünden farklı kararlar vereceği ve sonucun çoğunlukla getiriden değil dayanma gücünden çıktığı.

Neden öneriyorum?

Kurucular sermaye kararlarını tabloya bakarak verdiklerini sanıyor; oysa devam etme ya da bırakma kararının büyük kısmı psikolojik. Bu kitap o kısmı görünür kılıyor. Özellikle "yeterli" kavramı ve dayanma gücünün getiriden önemli olduğu fikri, hem şirket hem kişisel sermaye kararlarında işe yarıyor. Teknik bir finans kitabı değil; değeri de zaten orada.

Bu kitaptan ne öğrenebilirsiniz?

Para kararlarının bilgiden çok geçmişe ve karaktere bağlı olduğunu görmek
Dayanma gücünü getiriden önce koymak
"Yeterli"yi tanımlamanın neden bir risk yönetimi olduğunu anlamak
Şansı ve riski aynı madalyonun iki yüzü olarak okumak

Sitede ilgili

Finans
Şirket Sistemleri

Önce Kâr

Mike Michalowicz

Özgün adı: Profit First

Kârı, giderler düşüldükten sonra kalan bir bakiye olarak değil, gelirden önce ayrılan bir pay olarak ele almayı öneriyor. Michalowicz'in yöntemi geliri ayrı hesaplara bölerek harcanabilir parayı görünür kılmak üzerine kurulu; muhasebe teorisinden çok davranışsal bir düzenleme.

Neden öneriyorum?

Muhasebe açısından tartışılabilir bir yöntem, ama çözdüğü problem gerçek: birçok kurucu hesaptaki parayı harcanabilir para sanıyor. Nakit disiplinini iradeye değil bir düzene bağlaması bu yüzden işe yarıyor. Küçük ve orta ölçekli şirketlerde nakit görünürlüğü kâr tablosundan daha kritik; bu kitap o görünürlüğü kurmanın basit bir yolunu gösteriyor.

Bu kitaptan ne öğrenebilirsiniz?

Hesaptaki para ile harcanabilir parayı ayırmak
Nakit disiplinini kişisel karara değil bir düzene bağlamak
Kârı sonuç değil, baştan ayrılan bir kalem olarak düşünmek

Kimler için: Nakit tarafını sezgiyle yöneten küçük ve orta ölçekli şirketler

Sitede ilgili

Finans

Zengin Baba Yoksul Baba

Robert T. Kiyosaki

Özgün adı: Rich Dad Poor Dad

Varlık ve yükümlülük ayrımını, para kazanmakla varlık biriktirmenin farklı şeyler olduğu fikri üzerinden anlatıyor. Kiyosaki'nin çerçevesi teknik değil kavramsal: cebe para getiren şeyle cepten para götüren şeyi ayırmak.

Neden öneriyorum?

Tavsiyelerinin bir kısmı tartışmalı ve olduğu gibi uygulanacak bir kitap değil. Listede olmasının sebebi, çoğu insanın finansal okuryazarlıkla ilk kez burada karşılaşması. Varlık ve yükümlülük ayrımı basit ama kurucular için işe yarıyor: şirketin hangi kaleminin para getirdiğini, hangisinin götürdüğünü sormayı öğretiyor. Eleştirel okunmak kaydıyla iyi bir giriş.

Bu kitaptan ne öğrenebilirsiniz?

Varlık ile yükümlülüğü net biçimde ayırmak
Gelir artışıyla varlık birikiminin aynı şey olmadığını görmek
Finansal okuryazarlığı öğrenilebilir bir beceri olarak ele almak

Kimler için: Finansal okuryazarlığa yeni başlayanlar

Sitede ilgili

Şirket kurmak bir fikir değildir

2 kitap

Verimlilik

Öne çıkan
Verimlilik
Liderlik

Buy Back Your Time

Dan Martell

Kurucunun zamanını düşük değerli işlerden kurtarıp daha yüksek kaldıraçlı işlere taşımasını anlatıyor. Martell delegasyonu bir yük atma değil, bir yatırım kararı olarak kuruyor: hangi işin devredileceği, kurucunun saatlik maliyeti ve devrin nasıl yapılacağı üzerinden hesaplanıyor.

Neden öneriyorum?

Kurucu bağımlılığı yaşayan şirketlerde problemin önemli bir kısmı, kurucunun bırakması gereken işleri bırakmamasından çıkıyor. Bu kitap delegasyonu iş dağıtmak değil, kurucunun takvimini yeniden tasarlamak olarak düşünmek için işe yarar bir çerçeve veriyor. Özellikle "hangi işi devredeceğim" sorusunu duyguyla değil ölçütle cevaplaması pratik. Devredilen işin neden geri döndüğünü de iyi açıklıyor.

Bu kitaptan ne öğrenebilirsiniz?

Kurucunun zamanının maliyetini hesaplanabilir hâle getirmek
Hangi işlerin önce devredileceğine ölçütle karar vermek
Devri tek seferlik bir iş dağıtımı değil, bir kurulum olarak görmek
Devredilen işin geri dönmemesi için neyin tanımlanması gerektiğini bilmek

Kimler için: Ekibi büyüdüğü hâlde takvimi boşalmayan kurucular

Sitede ilgili

Verimlilik
Psikoloji

Atomik Alışkanlıklar

James Clear

Özgün adı: Atomic Habits

Büyük değişimlerin küçük ve tekrarlanan davranışlardan çıktığını anlatıyor. Clear'ın ana argümanı, hedef koymanın değil hedefi üreten sistemi kurmanın sonucu belirlediği; alışkanlığı da ipucu, istek, tepki ve ödül döngüsü üzerinden tasarlanabilir bir şey olarak ele alıyor.

Neden öneriyorum?

Kişisel gelişim kitabı gibi duruyor ama asıl faydası şirket tarafında. "Hedef değil sistem" fikri, yönetim ritmi kurarken doğrudan işe yarıyor. Bir davranışın tekrar etmesi için ortamın nasıl düzenleneceği fikri de süreçlerin neden yazıldığı hâlde uygulanmadığını açıklıyor. Şirkette bir şeyin kalıcı olmasını istiyorsanız insanları ikna etmekten çok tekrarı kolaylaştırmak gerekiyor.

Bu kitaptan ne öğrenebilirsiniz?

Hedef yerine hedefi üreten sistemi kurmak
Bir davranışın tekrarını iradeye değil ortama bağlamak
Küçük ve ölçülebilir değişiklikleri biriktirmek
Bir alışkanlığın neden bozulduğunu döngü üzerinden okumak

Sitede ilgili

Sıra

Nereden başlamalı?

Aynı kitaplar, ne yapmaya çalıştığınıza göre farklı sıralarla okunabilir.

Şirketinizi sistemleştirmek istiyorsanız

İşin nasıl yapıldığını, kimin karar verdiğini ve sonucun neyle ölçüldüğünü yazıya dökmek üzerine.

01The E-Myth Revisited · Michael E. Gerber
02Traction · Gino Wickman
03Buy Back Your Time · Dan Martell

İlk şirketinizi kuruyorsanız

Kurmadan önce bilinse pahalı hataların bir kısmını önleyen kitaplar.

01The E-Myth Revisited · Michael E. Gerber
02Zengin Baba Yoksul Baba · Robert T. Kiyosaki
03Önce Kâr · Mike Michalowicz

Yönetici olarak gelişmek istiyorsanız

Delegasyon, hesap verebilirlik ve ekiple çalışmanın pratik tarafı.

01Buy Back Your Time · Dan Martell
02Atomik Alışkanlıklar · James Clear
03Traction · Gino Wickman

Finansal düşünme becerinizi güçlendirmek istiyorsanız

Sayıların ne söylediğini ve para kararlarının nerede duygusallaştığını anlamak üzerine.

01Paranın Psikolojisi · Morgan Housel
02Önce Kâr · Mike Michalowicz
03Zengin Baba Yoksul Baba · Robert T. Kiyosaki

Haftada bir

Yeni kitap ve kaynak önerileri

Okuduğum ve gerçekten değerli bulduğum kitapları, yazıları ve araçları Erol'dan Notlar'da paylaşıyorum.