Sözlük · 110 kavram
Şirket Sistemleri Sözlüğü
Bu kavramların birlikte nasıl bir yapı kurduğunu şirket sistemleri sayfasında anlattım.
20 kavram
Kurucu, Liderlik ve Organizasyon
Delegasyon(Delegation)
Bir işin sorumluluğunu başkasına geçirmek. Yalnızca yapımı geçtiğinde iş geri döner; delegasyonu ayıran şey budur.
Eskalasyon(Escalation)
Bir konunun hangi durumda, kime ve ne kadar sürede yukarı taşınacağının önceden tanımlanmış olması.
Geri Bildirim(Feedback)
Bir davranışın ya da sonucun beklenenden nerede ayrıldığını, düzeltilebilecek kadar erken ve somut biçimde söylemek.
Hesap Verebilirlik(Accountability)
Bir sonucun sahibinin belli olması ve o sonucun düzenli olarak, önceden bilinen bir ritimde konuşulması.
Karar Sahipliği(Decision Ownership)
Belirli bir kararın hangi kişiye ait olduğunun ve o kişinin görüş alsa bile son sözü söyleyeceğinin belli olması.
Karar Yetkisi(Decision Rights)
Belirli bir konuda son sözü kimin söyleyeceğinin ve hangi sınıra kadar söyleyebileceğinin tanımlı olması.
Karar Yorgunluğu(Decision Fatigue)
Gün içinde verilen karar sayısı arttıkça karar kalitesinin düşmesi ve erteleme eğiliminin artması.
Kurucu Bağımlılığı(Founder Dependency)
Şirketin kritik kararlarının, bilgisinin ve ilişkilerinin kurucuda yoğunlaşması; kurucu devrede olmadığında işlerin yavaşlaması ya da durması.
Kurucu Darboğazı(Founder Bottleneck)
Şirket büyürken karar ve onay trafiğinin kurucuda toplanması sonucu kurucunun şirketin en yoğun kavşağına dönüşmesi.
Liderlik(Leadership)
Şirketin nereye gittiğini netleştirmek, o yönde karar verilebilecek koşulları kurmak ve sonuçları sahiplenmek.
Mikro Yönetim(Micromanagement)
Bir işin sonucuyla değil, yapılış biçiminin her adımıyla ilgilenmek; kararı devredip uygulamayı devretmemek.
Organizasyon Tasarımı(Organizational Design)
Şirketteki işin, kararların ve sorumlulukların hangi rollere nasıl dağıtılacağının bilinçli olarak kurgulanması.
Organizasyonel Netlik(Organizational Clarity)
Şirketteki herkesin önceliklerin ne olduğunu, neyden sorumlu olduğunu ve kararı kimin vereceğini bilmesi.
Rol Netliği(Role Clarity)
Bir kişinin neyden sorumlu olduğunun, hangi kararları verebildiğinin ve hangi sonuçtan takip edileceğinin açık olması.
Sonuç Sorumluluğu(Accountability for Outcomes)
Bir sonucun iyi ya da kötü çıkmasından tek bir kişinin sorumlu olması ve bunun hangi göstergeden takip edileceğinin belli olması.
Sorumluluk Sahipliği(Ownership)
Bir işin veya sonucun tek bir isimle eşleşmesi; "bu kimin işi?" sorusunun her seferinde aynı cevabı vermesi.
Yetki Devri(Authority Delegation)
Bir kişinin, belirli konularda kimseye danışmadan karar verebileceği sınırın açıkça tanımlanması.
Yönetici Kapasitesi(Management Capacity)
Bir yöneticinin kendi başına karar verebilme, ekibini yönetebilme ve sonucu sahiplenebilme düzeyi.
Yönetici Rolü(Manager Role)
Kendi işini yapmak yerine, bir ekibin sonuç üretmesini sağlamaktan sorumlu olan rol.
Yönetim Katmanı(Management Layer)
Kurucu ile uygulayan ekip arasında, gerçekten karar verebilen ve sonuç sahiplenen ara kademe.
30 kavram
Şirket Sistemleri ve Yönetim
Agentic Workflow(Agentic Workflow (Ajan Tabanlı İş Akışı))
Modelin tek bir çıktı üretmek yerine, hedefe ulaşmak için birden fazla adımı kendi sırasıyla yürüttüğü iş akışı.
AI Destekli Karar(AI-assisted Decision)
Hazırlığı model tarafından yapılan, ancak kararın ve sonucunun insana ait olduğu karar biçimi.
AI Operating Model(AI Operating Model (Yapay Zekâ Çalışma Modeli))
Bir şirkette işin insanlar ile yapay zekâ arasında nasıl dağıtıldığını; hangi adımı modelin hazırladığını, hangi kararı insanın verdiğini ve onayın nerede arandığını tanımlayan çalışma modeli.
AI'a Hazır Süreç(AI-ready Process)
Adımları, girdileri, karar noktaları ve çıktı ölçütü yazılı olduğu için bir kısmı modele devredilebilecek durumda olan süreç.
İnsan Denetimli Akış(Human-on-the-loop (Döngü Üzerinde İnsan))
Modelin akışı kendi başına yürüttüğü, insanın ise sonuçları izleyip gerektiğinde müdahale ettiği tasarım.
İnsan Onaylı Akış(Human-in-the-loop (Döngü İçinde İnsan))
Modelin ürettiği çıktının, akış devam etmeden önce bir insan tarafından onaylanmasını zorunlu kılan tasarım.
İnsan–AI İş Bölümü(Human–AI Division of Labour)
Bir iş akışında hangi adımın model tarafından hazırlandığını, hangisinin insan tarafından yapıldığını ve hangisinin hiç devredilmeyeceğini gösteren dağılım.
İstisna Yönetimi(Exception Management)
Standart dışına çıkan durumların kim tarafından, hangi kurala göre karara bağlanacağının önceden tanımlanması.
İşletim Modeli(Operating Model)
Şirketin değeri hangi işlerle, hangi rollerle ve hangi kararlarla ürettiğini tarif eden yapı.
Karar Hazırlığı(Decision Preparation)
Bir karar verilebilmesi için önceden yapılması gereken iş: bilginin toplanması, seçeneklerin çıkarılması ve gerekçenin özetlenmesi.
Karar Matrisi(Decision Matrix)
Hangi kararın hangi rol tarafından, hangi sınıra kadar verileceğini tek tabloda gösteren yetki haritası.
Karar Sistemi(Decision System)
Bir şirkette kararların kimler tarafından, hangi bilgiyle, hangi sürede ve hangi kayıtla alındığını belirleyen bütün.
Kontrol Mekanizması(Control Mechanism)
Bir sürecin ya da kararın beklenenden saptığını, zarar büyümeden önce görünür kılan düzenli kontrol noktası.
KPI(Key Performance Indicator)
Bir işin hedeflenen sonucu üretip üretmediğini anlamak için düzenli izlenen, az sayıdaki kritik gösterge.
OKR(Objectives and Key Results)
Belirli bir dönem için az sayıda hedef ve her hedefin ölçülebilir sonuçlarını tanımlayan hedef belirleme yöntemi.
Override(Override (Geçersiz Kılma))
Modelin ürettiği çıktının veya başlattığı işlemin bir insan tarafından geçersiz kılınması, ve bu yetkinin kime ait olduğunun tanımı.
Ölçüm Sistemi(Measurement System)
Şirketin hangi sayılara, hangi tanımla, hangi sıklıkta ve kimin sorumluluğunda baktığını belirleyen yapı.
Performans Yönetimi(Performance Management)
Beklentinin önceden tanımlanması, sonucun düzenli olarak konuşulması ve sapmanın erken düzeltilmesi döngüsü.
RACI(Responsible, Accountable, Consulted, Informed)
Bir iş veya kararda kimin uyguladığını, kimin sorumlu olduğunu, kime danışıldığını ve kimin bilgilendirileceğini ayıran çerçeve.
SOP(Standard Operating Procedure)
Tekrar eden bir işin adım adım nasıl yapılacağını yazan standart çalışma prosedürü; sistemin bir parçasıdır, kendisi değildir.
Standardizasyon(Standardization)
Tekrar eden bir işin tek bir doğru yapılış biçimine bağlanması; kişiye göre değişmemesi.
Süreç Sahipliği(Process Ownership)
Bir sürecin tanımından, işleyişinden ve iyileştirilmesinden sorumlu tek kişinin belirlenmiş olması.
Süreç Yönetimi(Process Management)
Tekrar eden bir işin nasıl yapılacağının tanımlanması, bir sahibinin olması ve sonucuna bakılarak iyileştirilmesi.
Şirket İşletim Sistemi(Company Operating System)
Bir şirketin işini nasıl yaptığını, kararları kimin verdiğini ve sonucu nasıl ölçtüğünü tanımlayan yapıların bütünü.
Toplantı Ritmi(Meeting Cadence)
Toplantıların sıklığı, süresi, katılımcıları ve gündeminin sabit olması; her toplantının belirli bir çıktıyla bitmesi.
Yapay Zekâ Yönetişimi(AI Governance)
Bir şirkette yapay zekânın hangi işlerde, hangi sınırlarla ve kimin sorumluluğunda kullanılacağını belirleyen kurallar bütünü.
Yönetim Dashboard'u(Management Dashboard)
Şirketin durumunu tek ekranda gösteren, az sayıda ve karar tetikleyen göstergeden oluşan panel.
Yönetim Ritmi(Management Cadence)
Hangi konunun hangi sıklıkta, kimlerle ve hangi kararla sonuçlanmak üzere konuşulacağının önceden belli olması.
Yönetim Toplantısı(Management Meeting)
Şirketin sayılarının, sapmalarının ve karar bekleyen konularının düzenli olarak ele alındığı toplantı.
Yönetişim(Governance)
Şirkette kararların kim tarafından, hangi kurallara göre ve hangi denetimle alındığını belirleyen çerçeve.
10 kavram
EKOS
Customer OS
EKOS'un müşteri değerini ve geliri daha tekrar edilebilir hâle getirmeyi konu alan işletim sistemi.
Delegasyon Modeli
Bir işin gerçekten devredilmiş sayılması için birlikte verilmesi gereken üç parça: görev, karar alanı ve sonuç sorumluluğu.
EKOS(Erol Kabadayı Operating Systems)
Kurucu bağımlılığını azaltmak ve şirketin daha sistemli çalışmasını sağlamak için dört işletim sistemi üzerinden çalışan şirket işletim sistemi yaklaşımı.
Founder OS
EKOS'un kurucunun şirket içindeki rolünü yeniden tasarlamayı konu alan işletim sistemi.
Governance OS
EKOS'un şirketin karar, süreç ve ölçüm altyapısını kurmayı konu alan işletim sistemi.
Kurucu Bağımlılığı Skoru
Şirketin kritik karar, bilgi ve operasyonlarda kurucuya ne kadar bağımlı olduğunu on soruyla ölçen kısa değerlendirme.
Kurucu Trafik Haritası
Kurucuya bir hafta boyunca gelen tüm iş ve kesintilerin kaydedilip dört gruba ayrılmasıyla çıkarılan bağımlılık haritası.
People OS
EKOS'un rolleri, yetkiyi ve yönetim kapasitesini netleştirmeyi konu alan işletim sistemi.
Süreç / Yetki / Ölçüm
Bir şirketin sistemle çalışıp çalışmadığını belirleyen üç soru: iş nasıl yapılıyor, kararı kim veriyor, sonuç nereden görülüyor.
Şirket Sistemi Skoru
Şirketin süreç, yetki ve ölçüm başlıklarında ne kadar sistemle çalıştığını on beş soruyla değerlendiren hızlı kontrol.
30 kavram
Finans ve Finansal Tablolar
Alacaklar(Accounts Receivable)
Müşterilere yapılmış ama henüz tahsil edilmemiş satışların tutarı; nakde dönmeyi bekleyen gelir.
Amortisman(Depreciation)
Uzun ömürlü bir varlığın maliyetinin, kullanıldığı yıllara dağıtılarak gider yazılması.
Bilanço(Balance Sheet)
Bir şirketin belirli bir tarihte neye sahip olduğunu, kime ne borçlu olduğunu ve geriye ortaklara ne kaldığını gösteren tablo.
Break-even(Break-even (Başabaş Noktası))
Toplam gelirin toplam gideri tam olarak karşıladığı, ne kâr ne zarar edilen nokta.
Brüt Kâr(Gross Profit)
Gelirden satılan ürün veya hizmetin doğrudan maliyeti çıkarıldığında kalan tutar.
Brüt Kâr Marjı(Gross Margin)
Brüt kârın gelire oranı; her 100 lira satıştan doğrudan maliyetler sonrası kaç lira kaldığını gösterir.
Burn Rate(Burn Rate (Nakit Yakma Hızı))
Şirketin ayda net olarak ne kadar nakit tükettiği; runway hesabının paydası.
Cash Conversion Cycle(Cash Conversion Cycle (Nakde Dönüşüm Döngüsü))
Şirketin bir birim nakdi ürüne çevirip yeniden nakde döndürene kadar geçen gün sayısı.
EBITDA(Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization)
Faiz, vergi, amortisman ve itfa öncesi kâr; şirketin ana faaliyetinin nakit üretme kapasitesine yaklaşık bir gösterge.
Faaliyet Kârı(Operating Profit / EBIT)
Brüt kârdan faaliyet giderleri düşüldükten sonra kalan tutar; şirketin ana işinden kazandığı kâr.
Faaliyetlerden Nakit Akışı(Cash Flow from Operations)
Şirketin ana işinden bir dönemde ürettiği veya tükettiği net nakit; nakit akış tablosunun ilk bölümü.
Finansman Faaliyetlerinden Nakit Akışı(Cash Flow from Financing)
Kredi alma ve ödeme, sermaye artırımı ve temettü dağıtımı gibi işlemlerden doğan nakit hareketi.
Gelir(Revenue)
Şirketin ana faaliyetinden elde ettiği satış tutarı; gelir tablosunun en üst satırı.
Gelir Tablosu(Income Statement)
Bir şirketin belirli bir dönemde ne kadar gelir elde ettiğini, hangi giderleri yaptığını ve sonuçta ne kadar kâr ettiğini gösteren tablo.
Gider(Expense)
Gelir elde etmek için katlanılan maliyetler; doğrudan (satışların maliyeti) ve faaliyet giderleri olarak ayrılır.
İşletme Sermayesi(Working Capital)
Dönen varlıklar ile kısa vadeli yükümlülükler arasındaki fark; günlük işin dönmesi için şirkette bağlı kalan para.
Katkı Marjı(Contribution Margin)
Satış fiyatından değişken maliyetler çıkarıldığında kalan tutar; sabit giderleri karşılamaya katkı yapan kısım.
Nakit Akış Tablosu(Cash Flow Statement)
Bir dönemde şirketin kasasına giren ve kasasından çıkan paranın faaliyet, yatırım ve finansman olarak üç başlıkta gösterildiği tablo.
Nakit Akışı(Cash Flow)
Şirketin kasasına giren ve kasasından çıkan paranın hareketi; kârdan farklı olarak gerçekleşen tahsilat ve ödemeleri gösterir.
Net Kâr(Net Profit)
Tüm gelirlerden tüm giderler, faiz ve vergi düşüldükten sonra kalan tutar; gelir tablosunun en alt satırı.
Özkaynak(Equity)
Varlıklardan tüm borçlar düşüldükten sonra ortaklara kalan kısım; şirketin defter değeri.
Runway(Runway (Nakit Dayanma Süresi))
Mevcut nakit ve mevcut harcama hızıyla şirketin kaç ay daha devam edebileceği.
Serbest Nakit Akışı(Free Cash Flow)
Faaliyetlerden gelen nakitten, işin sürmesi için gereken yatırım harcamaları düşüldükten sonra şirkette kalan nakit.
Stok(Inventory)
Satılmak üzere elde tutulan ürünler ve üretimde kullanılacak malzemeler; nakde dönmeyi bekleyen varlık.
Tahsilat Süresi(Days Sales Outstanding (DSO))
Bir satışın faturalandığı andan paranın tahsil edildiği ana kadar geçen ortalama gün sayısı.
Ticari Borçlar(Accounts Payable)
Tedarikçilerden alınan mal ve hizmetler için henüz ödenmemiş tutarlar; şirketin en yaygın kısa vadeli finansman kaynağı.
Unit Economics(Unit Economics (Birim Ekonomisi))
Tek bir müşteri ya da tek bir birim satıştan elde edilen gelir ile o birimin maliyeti arasındaki ilişki.
Varlık(Asset)
Şirketin sahip olduğu ve gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen her şey; bilançonun sol tarafı.
Yatırım Faaliyetlerinden Nakit Akışı(Cash Flow from Investing)
Uzun vadeli varlıkların alım ve satımından doğan nakit hareketi; nakit akış tablosunun ikinci bölümü.
Yükümlülük(Liability)
Şirketin başkalarına olan borçları; bilançonun sağ tarafında özkaynağın üstünde yer alan kalemler.
10 kavram
Ortaklık ve Yönetişim
Cliff(Cliff)
Vesting'de, hiçbir hissenin hak edilmediği ilk bekleme süresi; süre dolduğunda birikmiş kısım toplu olarak hak edilir.
Hisse Devri(Share Transfer)
Bir ortağın payının kısmen veya tamamen başka bir kişiye geçmesi ve bunun hangi kurallara bağlı olduğu.
Hissedar Sözleşmesi(Shareholders' Agreement)
Ortakların birbirlerine karşı hak ve yükümlülüklerini, karar mekanizmalarını ve pay devri kurallarını düzenleyen sözleşme.
Karar Çıkmazı(Deadlock)
Ortakların ya da karar organının anlaşamaması nedeniyle şirketin karar alamaz hâle gelmesi.
Kurucu Sözleşmesi(Founders' Agreement)
Kurucular arasında rolleri, katkıları, pay yapısını ve ayrılık koşullarını şirket kurulurken düzenleyen anlaşma.
Ortakların Rol Dağılımı(Founder Role Split)
Ortakların şirkette hangi alandan sorumlu olduğunun ve hangi kararlarda son sözü söylediğinin tanımlanması.
Ortaklık Sözleşmesi(Partnership Agreement)
Ortakların şirketteki rollerini, katkılarını, karar yetkilerini ve ayrılık koşullarını düzenleyen anlaşma.
Oy Hakkı(Voting Rights)
Bir ortağın şirket kararlarında sahip olduğu oy ağırlığı; her zaman hisse oranıyla aynı olmak zorunda değildir.
Vesting(Vesting)
Kurucu veya çalışana verilen hisselerin tamamının bir anda değil, zaman içinde ve şirkette kalmaya bağlı olarak hak edilmesi.
Yönetim Kurulu(Board of Directors)
Şirketin stratejik yönünü ve önemli kararlarını denetleyen, ortaklar adına gözetim yapan karar organı.
10 kavram
Müşteri, Satış ve Ürün
Değer Önerisi(Value Proposition)
Bir müşterinin hangi problemi için, neden sizi ve neden alternatifleri değil seçtiğini açıklayan net cümle.
Dönüşüm Oranı(Conversion Rate)
Bir aşamadaki kişilerin ya da fırsatların ne kadarının bir sonraki aşamaya geçtiğini gösteren oran.
Forecast(Forecast (Satış Tahmini))
Belirli bir dönemde ne kadar satış kapanacağına dair, pipeline verisine dayanan tahmin.
ICP(Ideal Customer Profile)
Ürününüzden en çok fayda gören, en uzun kalan ve en kârlı olan müşteri profilinin tanımı.
Müşteri Yolculuğu(Customer Journey)
Bir müşterinin ilk temastan satın almaya ve sonrasındaki kullanıma kadar geçtiği adımların bütünü.
Onboarding(Onboarding)
Yeni bir müşterinin ya da çalışanın ilk değeri görmesine kadar geçen sürecin planlı biçimde yönetilmesi.
Product-Market Fit(Product-Market Fit (Ürün-Pazar Uyumu))
Bir ürünün belirli bir müşteri grubunun gerçek bir problemini, o grubun ödemeye ve kullanmaya devam edeceği kadar iyi çözmesi.
Retention(Retention (Müşteri Tutma))
Mevcut müşterilerin belirli bir dönem boyunca şirkette kalma oranı; kaybın tersi.
Satış Pipeline'ı(Sales Pipeline)
Açık satış fırsatlarının hangi aşamada olduğunu ve toplam potansiyel değerini gösteren yapı.
Satış Sistemi(Sales System)
Satışın kişilerin kişisel yeteneğine değil, tanımlı bir sürece, ölçüme ve tekrarlanabilir bir yönteme dayanması.
Dizin
Alfabetik dizin
I
İ
K
O
S
Sözlük hakkında
Sözlük, kavramların kısa ve doğru karşılığını vermek için var. Aynı konuları daha uzun ve deneyime dayalı biçimde ele aldığım yazılar Yazılar bölümünde; kavramların birbirine nasıl bağlandığını ise EKOS sayfasında anlatıyorum.
Finans ve ortaklık başlıklarındaki içerikler bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı yerine geçmez.