Gelir Tablosu

Nedir?

Gelir tablosu, bir şirketin belirli bir dönemdeki performansını gösteren tablodur. Yukarıdan aşağıya doğru gelirden başlar ve giderler düşülerek kâra iner:

Satır	Ne gösterir
Gelir (Hasılat)	Dönemde yapılan satışlar
– Satışların Maliyeti	Satılan ürün/hizmetin doğrudan maliyeti
= Brüt Kâr	Ürünün kendisinden kazanılan
– Faaliyet Giderleri	Pazarlama, genel yönetim, Ar-Ge
= Faaliyet Kârı	Ana işten kazanılan
± Finansman ve diğer	Faiz, kur farkı, olağandışı kalemler
– Vergi
= Net Kâr	Tüm kalemlerden sonra kalan

Her satır farklı bir soruya cevap verir ve hangi satıra baktığınız çıkardığınız sonucu değiştirir.

Neden önemli?

Gelir tablosu, kârın nerede kazanıldığını ve nerede kaybedildiğini gösterir. Brüt kâr düşükse sorun fiyatlama ya da üretim maliyetindedir; brüt kâr iyi ama faaliyet kârı düşükse sorun gider yapısındadır; faaliyet kârı iyi ama net kâr düşükse sorun genellikle finansman yükündedir.

Aynı "kâr düşük" şikâyetinin üç farklı sebebi ve üç farklı çözümü vardır. Hangi satırda kaybedildiğine bakmadan doğru müdahale seçilemez.

Şirkette nasıl görünür?

• Ciro artıyor ama brüt kâr marjı düşüyor: fiyat veriliyor ya da maliyet artıyor.
• Brüt kâr sabit, faaliyet kârı düşüyor: sabit giderler ciro büyümesinden hızlı büyüyor.
• Faaliyet kârı iyi, net kâr zayıf: borç yükü ya da kur farkı sonucu eritiyor.

Yaygın hata

En yaygın hata gelir tablosuna nakit tablosu gibi bakmak. Gelir tablosu tahakkuk esasına göre hazırlanır: satış, para tahsil edildiğinde değil fatura kesildiğinde gelir yazılır. Bu yüzden kârlı bir gelir tablosu, kasada para olduğu anlamına gelmez.

Bir başka sık hata, yalnızca net kâra bakmak. Net kâr tek seferlik kalemlerden (bir varlık satışı, bir kur kazancı) etkilenebilir. İşin sağlığını en iyi gösteren satır genellikle faaliyet kârıdır.

Son olarak sık görülen hata, marjlara bakmadan tutarlara bakmak. Cironun iki katına çıkması, brüt kâr marjı yarıya inmişse iyi haber değildir.

Örnek

Bir şirketin cirosu bir yılda 12 milyondan 18 milyona çıkıyor. Kurucu memnun.

Gelir tablosuna satır satır bakıldığında farklı bir tablo çıkıyor: brüt kâr marjı %38'den %29'a inmiş, çünkü büyümenin önemli kısmı yüksek indirimli iki büyük müşteriden gelmiş. Faaliyet giderleri de %40 artmış. Sonuçta faaliyet kârı 1,4 milyondan 1,1 milyona düşmüş.

Ciro %50 arttı, kâr azaldı. Bu, yalnızca en üst satıra bakarak asla görülemeyecek bir sonuç.

Nereden başlanır?

Gelir tablosunu okumanın işe yarar yolu, tek bir satıra değil satırlar arasındaki ilişkiye bakmaktır.

Marjları hesaplayın, tutarları değil. Brüt kâr marjı, faaliyet kâr marjı ve net kâr marjı. Ciro büyürken marj daralıyorsa büyüme kârlılık pahasına alınmıştır.

Kaybın hangi satırda olduğunu bulun. Brüt kâr düşükse sorun fiyatlama ya da maliyettedir. Brüt kâr iyi ama faaliyet kârı düşükse sorun gider yapısındadır. Faaliyet kârı iyi ama net kâr düşükse sorun finansman yükündedir. Üçünün çözümü farklıdır.

Satışların maliyetini doğru tanımlayın. Özellikle hizmet şirketlerinde müşteri işini yapan personelin maliyeti buraya girmelidir; girmezse brüt kâr marjı olduğundan yüksek çıkar.

Aylık bakın, yıllık değil. Yıllık tablo eğilimi gizler; aylık seri marj erimesini birkaç ay içinde gösterir.

Nakit tablosuyla birlikte okuyun. Gelir tablosu tahakkuk esasına göre hazırlanır; kârlı bir tablo kasada para olduğu anlamına gelmez.