Net Kâr

Nedir?

Net kâr, tüm gelirlerden tüm giderler, finansman giderleri ve vergi düşüldükten sonra kalan tutardır. Gelir tablosunun en alt satırıdır ("bottom line").

Dağıtılmadığı sürece özkaynağa eklenir; dağıtıldığında temettü olarak ortaklara gider.

Neden önemli?

Net kâr, dönemin nihai sonucudur ve ortakların payına düşen tutarı gösterir. Vergi hesabı, temettü kararı ve özkaynak değişimi buradan yürür.

Ama tek başına bir performans ölçüsü olarak sınırlıdır. İşin nasıl gittiğini görmek için faaliyet kârı, nakit durumunu görmek için nakit akış tablosu gerekir.

Şirkette nasıl görünür?

• Net kâr yüksek ama kasada para yok: kâr alacağa ve stoka bağlanmış.
• Net kâr, bir varlık satışı gibi tek seferlik bir kalemle şişmiş.
• Net kâr düşük ama faaliyet kârı iyi: sorun işte değil, finansman yapısında.

Yaygın hata

En yaygın hata net kârı nakitle eşitlemek. Bir şirket kârlı olup nakit sıkıntısı yaşayabilir. Sebebi basittir: kâr tahakkuk esasına göre hesaplanır, nakit ise gerçekleşen tahsilat ve ödemelerle oluşur. Vadeli satış yapan, stok tutan ve yatırım yapan bir şirkette kâr ile nakit arasındaki fark büyük olabilir.

Bir diğer yaygın hata, tek bir yılın net kârına bakarak karar vermek. Amortisman politikası, karşılık ayırma tercihleri ve tek seferlik kalemler tek bir yılın net kârını anlamlı biçimde değiştirebilir. Eğilim, tek noktadan daha bilgilendiricidir.

Buna bir de şu ekleniyor: net kârı vergi planlamasıyla karıştırmak. Vergi açısından optimize edilmiş bir tablo, işin gerçek performansını göstermeyebilir. Yönetim kararları için ayrı bir yönetim raporlaması tutmak, iki amacı da daha iyi karşılar.

Örnek

Bir şirket yılı 2,4 milyon TL net kârla kapatıyor. Ortaklar temettü konuşmaya başlıyor.

Nakit akış tablosuna bakıldığında faaliyetlerden nakit akışının yalnızca 300 bin TL olduğu görülüyor: kârın büyük kısmı alacak ve stok artışına gitmiş. Kasada temettü dağıtacak para yok. Kâr gerçek, ama henüz nakde dönmemiş. Temettü kararı, tahsilat programına bağlanarak erteleniyor.

Nereden başlanır?

Net kârı okumak, üç kontrol ile anlamlı hâle gelir.

Nakit akış tablosuyla birlikte okuyun. Net kâr ile faaliyetlerden nakit akışı arasındaki fark, kârın nereye gittiğini gösterir.

Tek seferlik kalemleri ayırın. Bir varlık satışı ya da kur kazancı net kârı anlamlı biçimde şişirebilir.

Faaliyet kârıyla karşılaştırın. İkisi arasındaki fark büyükse sorun işte değil, sermaye yapısındadır.

Tek yıla bakarak karar vermeyin. Amortisman politikası ve karşılık tercihleri tek bir yılın net kârını değiştirebilir; eğilim daha güvenilirdir.

Temettü kararını nakit üzerinden verin. Kâr üzerinden hesaplanan bir temettü, faaliyetlerden gelen nakit yetersizken dağıtıldığında işletme sermayesini zayıflatır.