İnsan Denetimli Akış

Nedir?

Human-on-the-loop, akışın insan onayı beklemeden ilerlediği, insanın ise sonuçları izlediği ve gerektiğinde müdahale ettiği tasarımdır. Denetim vardır ama akışı durdurmaz.

İnsan onaylı akış ile farkı zamanlamadır: orada insan iş olmadan önce, burada olduktan sonra devrededir.

Neden önemli?

Çünkü her işe onay koymak mümkün değildir. Günde yüzlerce tekrar eden bir akışta onay beklemek, kazanılan kapasitenin tamamını geri verir. Onayı veren kişi de kısa sürede bakmadan onaylayan kişiye dönüşür.

Bu tasarım, denetimi bırakmadan hızı korumanın yoludur. Ama iki şartı vardır ve ikisi de pazarlık konusu değildir:

Hata görülebilir olmalı. Bir yerde raporlanmalı, birinin baktığı bir ekranda görünmeli. Hata geri alınabilir olmalı. Fark edildiğinde düzeltilebilmeli.

İkisinden biri yoksa bu tasarım denetim değil, denetimin görüntüsüdür. Görüntü, denetimsizlikten daha tehlikelidir, çünkü kimse endişelenmez.

Yaygın hata

"İzliyoruz" demek ama neye, ne sıklıkta bakılacağını ve eşik aşıldığında ne yapılacağını yazmamak. Üçü yazılı değilse pratikte kimse bakmıyordur.

İkinci hata, müdahale yetkisini tanımsız bırakmak. Herkes müdahale edebiliyorsa akış yoktur; kimse edemiyorsa denetim yoktur. Bu sınır, override kuralıyla çizilir.

Örnek

Bir e-ticaret şirketinde gelen ürün yorumları modele göre sınıflandırılıyor ve uygunsuz olanlar otomatik olarak yayından kaldırılıyor. Onay beklenmiyor; günde binlerce yorum geliyor.

Denetim şöyle kurulmuş: kaldırılan yorumların tamamı bir listede tutuluyor, içerik ekibinden biri her sabah listeye bakıyor, haftalık yanlış kaldırma oranı raporlanıyor. Yanlış kaldırılan bir yorum tek tıkla geri alınabiliyor ve bu geri alma kaydediliyor.

Oran belirli bir eşiği aştığında akış durduruluyor ve sınıflandırma kuralları gözden geçiriliyor. Eşik önceden yazılmış.

Nereden başlanır?

Akışın hacmine ve tekil hatanın bedeline bakmaktan. Hacim yüksek, tekil hata ucuz ve geri alınabilir ise bu tasarım uygundur.

Sonra üç şey yazılır: hangi gösterge izlenecek, ne sıklıkta bakılacak, eşik aşıldığında ne yapılacak. Bu üçü yazılmadan akış devreye alınmaz. Alınırsa denetim, ilk sorun çıktığında icat edilir.

İzlemenin de bir sahibi olur. Sahipsiz bir gösterge ilk hafta ilgi görür, üçüncü haftada bakılmaz hâle gelir. Bu yüzden izleme, mevcut bir yönetim ritminin içine yerleştirilir: haftalık toplantının bir gündem maddesi olur, ayrı bir alışkanlık olarak kurulmaz.

Eşiğin kendisi de zamanla değişir. İlk aylarda geniş tutulur: akış yeni, hata oranı doğal olarak yüksektir. Oran oturduktan sonra eşik daraltılır ve bu daraltma bir karar olarak kaydedilir. Kaydedilmediğinde altı ay sonra kimse eşiğin neden o değerde olduğunu hatırlamaz ve tartışma baştan başlar.