Break-even

Nedir?

Break-even (başabaş noktası), toplam gelirin toplam gideri tam olarak karşıladığı noktadır. Bu noktanın altında zarar, üstünde kâr edilir.

Hesabı katkı marjı üzerinden yapılır:

Başabaş Cirosu = Sabit Giderler ÷ Katkı Marjı Oranı

Örnek: aylık sabit gideri 1,2 milyon TL, katkı marjı oranı %40 olan bir şirkette başabaş cirosu 1,2 ÷ 0,40 = 3 milyon TL/ay.

Neden önemli?

Başabaş noktası, kurucunun bilmesi gereken en temel sayılardan biridir. Ayın kaçında masrafların çıktığını, hangi ciro seviyesinin altına düşmenin tehlikeli olduğunu ve yeni bir sabit gider eklemenin ne kadar ek ciro gerektirdiğini gösterir.

Bir işe alım kararı bu sayıyla çok daha net konuşulur: aylık 80 bin TL maliyetli bir pozisyon, %40 katkı marjıyla çalışan bir şirkette 200 bin TL ek aylık ciro gerektirir.

Kâr ile nakit ayrımı

Başabaş noktası kâr üzerinden hesaplanır, nakit üzerinden değil. Başabaşı geçen bir şirket kâğıt üzerinde kâr eder ama tahsilat gecikiyorsa yine de nakit sıkıntısı yaşayabilir. İki hesabı ayrı yapmak gerekir: kâr başabaşı ve nakit başabaşı.

Yaygın hata

Sabit giderleri eksik saymak. Kurucunun almadığı maaş, yıllık ödenen sigortalar ve amortisman hesaba katılmadığında başabaş noktası olduğundan düşük görünür ve şirket kendini kârlı sanır.

İkinci hata, tek bir ortalama katkı marjı kullanmak. Ürün karması değiştiğinde başabaş noktası da değişir. Düşük marjlı ürünlerin payı arttıkça, aynı sabit giderleri karşılamak için daha çok ciro gerekir.

Örnek

Bir hizmet şirketinin aylık sabit gideri 1,2 milyon TL, ortalama katkı marjı %40. Başabaş cirosu 3 milyon TL.

Şirket yeni bir satış ekibi kurmayı planlıyor: aylık ek maliyet 280 bin TL. Yeni başabaş cirosu (1,2 + 0,28) ÷ 0,40 = 3,7 milyon TL.

Karar netleşiyor: bu ekip, aylık en az 700 bin TL ek ciro üretmezse şirketi başabaşın altına iter. Ekibin ne kadar sürede bu seviyeye ulaşması gerektiği ve o süre boyunca ne kadar nakit gerekeceği de aynı hesaptan çıkıyor.

Nereden başlanır?

Başabaş noktasını hesaplamak yarım saatlik bir iştir ve sonrasında her kararı kolaylaştırır.

Sabit giderleri eksiksiz sayın. Kurucunun almadığı maaş, yıllık ödenen sigortalar ve amortisman dahil. Eksik sayıldığında şirket kendini kârlı sanır.

Ortalama katkı marjını hesaplayın. Ürün karması değiştikçe bu oran değişir; yılda birkaç kez güncelleyin.

Kâr başabaşı ile nakit başabaşını ayrı hesaplayın. Başabaşı geçen bir şirket, tahsilat gecikiyorsa yine de nakit sıkıntısı yaşayabilir.

Her yeni sabit gider kararında yeniden hesaplayın. Aylık 280 bin TL'lik bir ekip, %40 katkı marjıyla 700 bin TL ek aylık ciro gerektirir. Bu cümle, işe alım kararını netleştirir.

Ayın kaçında başabaşa ulaştığınızı takip edin. Bu tarihin öne çekilmesi ya da geriye kayması, aylık en hızlı okunan sağlık göstergesidir.