Cash Conversion Cycle

Nedir?

Cash Conversion Cycle (nakde dönüşüm döngüsü), şirketin bir birim nakdi ürüne çevirip yeniden nakde döndürene kadar geçen gün sayısıdır. Üç süreden oluşur:

CCC = Stokta Kalma Süresi + Tahsilat Süresi − Tedarikçiye Ödeme Süresi

Örnek: stok ortalama 40 gün bekliyor, müşteriden 50 günde tahsil ediliyor, tedarikçiye 30 günde ödeniyor. CCC = 40 + 50 − 30 = 60 gün. Şirket, her satış döngüsünde 60 gün boyunca kendi parasını bağlıyor.

Neden önemli?

CCC, büyümenin nakit maliyetini tek sayıya indirir. 60 günlük bir döngüde çalışan bir şirket, cirosunu iki katına çıkarmak için yaklaşık iki kat işletme sermayesine ihtiyaç duyar.

Bu sayı ayrıca iş modellerini karşılaştırmayı sağlar. Peşin tahsil eden, stok tutmayan ve tedarikçiye vadeli ödeyen bir iş modelinde CCC negatif olabilir; yani şirket büyüdükçe nakit üretir. Aynı sektörde çalışan iki şirketin biri büyürken nakit yakarken diğeri nakit biriktirebilir, ve fark tamamen bu üç süredir.

Şirkette nasıl görünür?

• CCC uzuyor ama kimse ölçmüyor; yalnızca "nakit sıkışık" hissediliyor.
• Üç bileşenden hangisinin bozulduğu bilinmiyor, bu yüzden müdahale rastgele yapılıyor.
• Satış hedefi konurken CCC'nin getireceği finansman ihtiyacı hesaplanmıyor.

Yaygın hata

Yalnızca tahsilata odaklanmak. CCC'yi kısaltmanın üç kolu vardır ve çoğu şirkette en hızlı sonuç veren kol tahsilat değil stoktur. Üçünü birlikte ölçmeden hangisine yükleneceğiniz belli olmaz.

Sık görülen bir başka hata, tedarikçi ödeme süresini uzatarak CCC'yi iyileştirmeye çalışmak. Sayı düzelir ama maliyet fiyata ve tedarik önceliğine yansır. Bu, ölçüyü iyileştirip işi kötüleştirmenin klasik örneğidir.

Örnek

Bir şirketin CCC'si 78 gün. Bileşenler: stok 46 gün, tahsilat 52 gün, tedarikçi ödemesi 20 gün.

Üç ayrı çalışma yapılıyor. Yavaş dönen ürünler tasfiye edilerek stok süresi 46'dan 34 güne iniyor. Fatura kesim gecikmesi giderilerek tahsilat 52'den 44 güne. Tedarikçi vadesi ise pazarlıkla 20'den 30 güne çıkarılıyor. Ama fiyat artışı olmayacak biçimde, karşılığında sipariş öngörülebilirliği taahhüt edilerek.

Yeni CCC: 34 + 44 − 30 = 48 gün. Aylık cirosu 8 milyon TL olan bir şirkette bu, yaklaşık 8 milyon TL'lik bir nakit serbestleşmesi demek.

Nereden başlanır?

CCC'yi hesaplamak bir kez, izlemek sürekli bir iştir.

Üç süreyi ayrı ayrı hesaplayın: stokta kalma, tahsilat, tedarikçiye ödeme. Formül basittir ama değeri bileşenlerdedir.

Hangisine yükleneceğinizi veriye göre seçin. Çoğu şirkette en hızlı sonuç veren kol tahsilat değil stoktur; üçünü ölçmeden bu görülemez.

Tedarikçi vadesini uzatarak iyileştirmeye dikkat edin. Sayı düzelir ama maliyet fiyata ve tedarik önceliğine yansır. Bu, ölçüyü iyileştirip işi kötüleştirmenin klasik örneğidir.

Gün başına nakit karşılığını hesaplayın. CCC'yi 10 gün kısaltmak kaç lira serbest bırakır? Bu sayı, çalışmanın önceliğini belirler.

Büyüme planına girdi olarak kullanın. 60 günlük bir döngüde çalışan bir şirket, ciroyu iki katına çıkarmak için yaklaşık iki kat işletme sermayesine ihtiyaç duyar.