Tahsilat Süresi

Nedir?

Tahsilat süresi, bir satışın faturalandığı andan paranın tahsil edildiği ana kadar geçen ortalama gün sayısıdır. Uluslararası kullanımda DSO olarak anılır.

Tahsilat Süresi = (Alacaklar ÷ Dönem Cirosu) × Dönemdeki Gün Sayısı

Örneğin alacakları 3 milyon, aylık cirosu 5 milyon olan bir şirkette: (3 ÷ 5) × 30 ≈ 18 gün.

Neden önemli?

Tahsilat süresi, işletme sermayesi ihtiyacını doğrudan belirleyen üç sayıdan biridir (diğerleri stok süresi ve tedarikçi ödeme süresi).

Her gün, para demektir. Aylık cirosu 5 milyon TL olan bir şirkette tahsilat süresinin 10 gün uzaması, yaklaşık 1,7 milyon TL'nin daha uzun süre alacakta bağlı kalması anlamına gelir.

Şirkette nasıl görünür?

• Vade sözleşmede 30 gün ama gerçekleşen ortalama 55 gün: takip zayıf.
• Süre müşteriye göre çok değişken; büyük müşteriler daha geç ödüyor ve kimse müdahale etmiyor.
• Fatura kesim tarihi geç: satış yapıldıktan bir hafta sonra faturalanıyor ve süre oradan başlıyor.

Yaygın hata

Süreyi yalnızca ortalama olarak izlemek. Ortalama, birkaç büyük ve geç ödeyen müşteri tarafından kolayca çarpıtılır. Yaşlandırma ve müşteri bazlı takip daha bilgilendiricidir.

İkinci hata, sürenin yalnızca müşteriden kaynaklandığını varsaymak. Sürecin kendi içindeki gecikmeler de sayıya girer: geç kesilen fatura, eksik belge nedeniyle reddedilen fatura, hatalı gönderilen fatura. Bu gecikmeler şirketin kendi kontrolündedir ve genellikle en hızlı düzeltilebilen kısımdır.

Örnek

Bir şirkette sözleşmeler 30 gün vadeli ama tahsilat süresi 58 gün.

İnceleme yapıldığında gecikmenin üçe ayrıldığı görülüyor: ortalama 9 gün fatura kesim gecikmesi, 12 gün müşterinin onay süreci, 7 gün de vadesi geçmiş ödemeler. İlk kalem tamamen şirketin kendi işleyişinden kaynaklanıyor ve fatura kesimi otomatikleştirildiğinde bir aya kalmadan ortadan kalkıyor. Tek bir değişiklikle süre 49 güne, bağlanan para yaklaşık 1,5 milyon TL azalıyor.

Nereden başlanır?

Süreyi kısaltmaya, müşteriden değil kendi sürecinizden başlayın.

Gecikmeyi üçe ayırın: fatura kesim gecikmesi, müşterinin onay süreci, vadesi geçmiş ödemeler. İlki tamamen sizin kontrolünüzdedir ve genellikle en hızlı düzeltilendir.

Fatura kesimini otomatikleştirin ya da bir güne indirin. Satıştan bir hafta sonra kesilen fatura, süreyi bir hafta uzatır.

Müşteri bazında izleyin. Ortalama, birkaç büyük ve geç ödeyen müşteri tarafından kolayca çarpıtılır.

Bir gün ne kadar para demek, hesaplayın. Aylık cirosu 5 milyon TL olan bir şirkette her gün yaklaşık 165 bin TL demektir. Bu sayı, konuyu soyut olmaktan çıkarır.

Vadeyi bir satış koşulu olarak fiyatlandırın. Uzun vade gizli bir indirimdir ve maliyeti fiyatta görünmez.