Kurucu Bağımlılığı

Nedir?

Kurucu bağımlılığı, şirketin çalışmaya devam etmesi için kurucunun sürekli devrede olması gereken durumdur. Kurucunun çok çalışması ya da şirkete katkı vermesi değil; şirketin belirli kararları, bilgileri ve ilişkileri başka hiçbir yerde tutmuyor olmasıdır.

Dört farklı biçimde birikir ve genellikle dördü aynı anda vardır:

• Karar bağımlılığı. Belirli kararların yalnızca kurucu tarafından verilebilmesi.
• Onay bağımlılığı. Kararı başkası verse bile işlemin kurucunun onayı olmadan ilerlememesi.
• Bilgi bağımlılığı. Kritik bilginin yalnızca kurucunun zihninde olması.
• İlişki bağımlılığı. Müşterinin, tedarikçinin ya da yatırımcının şirketle değil kurucuyla ilişki kurmuş olması.

Neden önemli?

Kurucu bağımlılığı bir çalışma disiplini problemi değil, bir kapasite tavanıdır. Şirketin büyüme hızı, kurucunun bir haftada verebileceği karar sayısıyla sınırlanır. Ekip büyür, iş hacmi artar, ama darboğaz aynı yerde kalır.

İki somut maliyeti var. Birincisi hız: her karar bir kuyruğa girer ve kuyruk büyüdükçe bekleme süresi uzar. İkincisi kırılganlık: kurucunun hastalanması, uzun bir seyahate çıkması ya da başka bir işe odaklanması şirketin performansını doğrudan etkiler.

Şirket satılacaksa ya da yatırım alacaksa bu bağımlılık ayrıca bir değerleme konusudur. Alıcı, kurucu gittiğinde geriye ne kaldığını sorar.

Şirkette nasıl görünür?

• Kurucunun takvimi onay ve kesintilerle dolu.
• Yöneticilerin yetkisi organizasyon şemasında var, pratikte yok.
• Kurucu birkaç gün ulaşılamadığında işler birikmeye başlıyor.
• Büyük müşteriler bir sorun olduğunda doğrudan kurucuyu arıyor.
• "Bunu bir de patrona soralım" cümlesi haftada birkaç kez geçiyor.

Yaygın hata

En sık yapılan hata, kurucu bağımlılığını insan eksikliği olarak okumak: "Bir kişi daha alalım, yük dağılır." Yeni kişi de aynı belirsizliğin içine girer ve aynı noktada durup sorar. Kişi sayısı arttıkça koordinasyon yükü de arttığı için kurucunun üzerindeki baskı çoğu zaman azalmaz, artar.

İkinci yaygın hata, kurucu bağımlılığını kurucunun öneminin kanıtı sanmaktır. Şirketin size ihtiyaç duyması ile şirkete katkı vermeniz aynı şey değildir. Katkı, yalnızca sizin yapabileceğiniz işlerde ortaya çıkar; bağımlılık ise başkasının da yapabileceği işlerin size gelmesidir.

Örnek

Otuz kişilik bir yazılım şirketinde her fiyat istisnası kurucuya geliyor. Kurucu bunu "müşteriye yakın olmak" diye açıklıyor. Bir hafta boyunca gelen istisnalar yazıya döküldüğünde otuz iki talebin yirmi sekizinin aynı üç kalıba girdiği görülüyor.

Bu üç kalıp için bir yetki sınırı tanımlanıyor: satış müdürü liste fiyatının %15'ine kadar kendi kararıyla indirim yapabiliyor, %15–25 arası ticari direktörden onay alıyor, üzeri kurucuya geliyor. Bir ay sonra kurucuya gelen istisna sayısı dörde iniyor. Karar sayısı azalmadı; kararın sahibi değişti.

Nereden başlanır?

Bağımlılık dört biçimde biriktiği için, dördünü aynı anda çözmeye çalışmak işe yaramaz. Pratikte işleyen sıra şudur:

Önce ölçün. Bir hafta boyunca size gelen her işi ve her kesintiyi not edin. Hafta sonunda bunları ikiye ayırın: bilgi soranlar ve onay isteyenler. İkinci grubun konusu, bağımlılığınızın adresidir.

Tek bir alan seçin. Satış, işe alım, harcama onayları ve müşteri problemleri arasından sizi en sık içine çeken bir tanesi. Hepsini birden düzeltmeye çalışmak, hiçbirini düzeltmemekle aynı sonucu verir.

O alanda üç şeyi netleştirin. İş nasıl yapılıyor, kararı kim veriyor, sonuç hangi sayıdan okunuyor. Bu üçü olmadan yapılan devir kalıcı olmuyor.

Sekiz hafta bekleyin, sonra ölçün. Aynı alandan gelen kesinti sayısı düştüyse bir sonraki alana geçin.