Kurucu Darboğazı

Nedir?

Kurucu darboğazı, şirketteki iş akışının kurucudan geçmek zorunda olduğu ve bu geçişin işi yavaşlattığı durumdur. Kurucu bağımlılığı bir yapıyı tarif eder; darboğaz o yapının büyüme altında ürettiği sonuçtur.

Darboğaz kelimesi burada mecaz değil. Bir üretim hattında darboğaz, kapasitesi en düşük istasyondur ve hattın toplam hızını o istasyon belirler. Kurucu merkezli bir şirkette de toplam hızı kurucunun haftalık karar kapasitesi belirler.

Neden önemli?

Darboğaz, büyümeyle birlikte kötüleşir. Müşteri sayısı iki katına çıktığında istisna sayısı da yaklaşık iki katına çıkar; ekip iki katına çıktığında koordinasyon ihtiyacı daha da hızlı artar. Kurucunun kapasitesi ise sabit kalır.

Bu yüzden kurucu darboğazı genellikle şirket kötü giderken değil, iyi giderken fark edilir. Şirket büyüdükçe kurucunun işi azalmaz; tam tersine artar. Bu, çoğu kurucunun beklemediği ve bu yüzden geç fark ettiği bir eğridir.

Şirkette nasıl görünür?

• Kurucunun takvimi haftalar öncesinden dolu, ama takvimdeki işlerin çoğu stratejik değil.
• Ekip, kurucuya ulaşamadığı için değil, kurucunun sırası gelmediği için bekliyor.
• Kararlar teknik olarak veriliyor ama gecikmeli veriliyor.
• Kurucunun yokluğunda alınan kararlar sonradan geri alınıyor; ekip bunu öğrenip bir dahakine beklemeyi tercih ediyor.

Yaygın hata

Darboğazı zaman yönetimiyle çözmeye çalışmak. Kurucu daha erken kalkar, toplantıları kısaltır, hafta sonu çalışır. Bu, darboğazın kapasitesini bir miktar artırır ama yerini değiştirmez. Şirket büyümeye devam ettiğinde aynı noktaya daha kötü koşullarda geri dönülür.

Bir diğer yaygın hata, çözümü "kurucunun geri çekilmesi" olarak kurgulamak. Kurucu ortadan çekildiğinde karar boşluğu oluşur, işler durur ve kurucu birkaç hafta içinde daha fazla müdahaleyle geri döner. Darboğaz, kurucu çıkarılarak değil, karar sahipliği başka yerlere taşınarak çözülür.

Örnek

Bir e-ticaret şirketinde kurucu, tedarik tarafındaki tüm siparişleri kendisi onaylıyor. Ayda 40 sipariş varken bu bir sorun değil. Şirket büyüyüp ayda 400 siparişe çıktığında onay kuyruğu ortalama iki güne uzuyor; stok tükenmeleri artıyor.

Çözüm daha hızlı onay vermek değil. Sipariş tutarına ve tedarikçi geçmişine göre bir yetki tablosu kuruluyor: bilinen tedarikçiden belirli tutarın altındaki siparişler satın alma sorumlusunun kararıyla geçiyor. Kurucuya gelen sipariş sayısı ayda 400'den 25'e iniyor ve bunlar gerçekten kurucunun bakması gereken siparişler oluyor.

Nereden başlanır?

Darboğazın yerini değiştirmek için önce nerede olduğunu bilmek gerekir.

Bir hafta kesinti kaydı tutun. Kimin, ne için, hangi saatte geldiğini yazın. Tahminle yapılan bir liste, gerçek listenin yarısını kaçırır.

Tekrar edenleri gruplayın. Kayıtların büyük kısmı genellikle üç–beş kalıba girer. Bu kalıplar, kurala bağlanabilecek kararlardır.

Her kalıp için bir sınır yazın. Hangi tutara, hangi süreye ya da hangi koşula kadar kimin karar vereceği. Sınırın altında verilen kararların geri alınmayacağını da yazın; bu cümle olmadan sınır işlemez.

Kesinti sayısını aylık izleyin. Düşmüyorsa sınır yanlış çizilmiştir, insanlar değil.