Serbest Nakit Akışı

Nedir?

Serbest nakit akışı, faaliyetlerden gelen nakitten yatırım harcamaları düşüldükten sonra şirkette kalan tutardır.

Serbest Nakit Akışı = Faaliyetlerden Nakit Akışı − Yatırım Harcamaları

Bu, şirketin borç ödemek, temettü dağıtmak ya da yeni bir alana yatırım yapmak için gerçekten serbestçe kullanabileceği paradır.

Neden önemli?

EBITDA ve net kâr, işin nakit üretme kapasitesini eksik anlatır. EBITDA yatırım harcamalarını yok sayar; net kâr ise amortisman üzerinden dolaylı ve gecikmeli yansıtır. Serbest nakit akışı ikisini de düzeltir.

Bir şirketin uzun vadeli sağlığı için sorulacak en dürüst soru şudur: mevcut işi sürdürmek için gereken yatırımları yaptıktan sonra elinde para kalıyor mu?

Şirkette nasıl görünür?

• EBITDA güçlü, serbest nakit akışı zayıf: iş sermaye yoğun, sürekli yatırım gerektiriyor.
• Serbest nakit akışı pozitif ve istikrarlı: şirket kendi büyümesini finanse edebiliyor.
• Serbest nakit akışı negatif ve fark krediyle kapatılıyor: büyüme dışarıdan finanse ediliyor.

Yaygın hata

Bakım yatırımı ile büyüme yatırımını ayırmamak. Mevcut kapasiteyi korumak için yapılan yatırım zorunludur; yeni bir fabrika kurmak tercihtir. İkisi aynı satırda toplandığında, büyümek için yatırım yapan sağlıklı bir şirket ile ayakta kalmak için yatırım yapmak zorunda olan bir şirket aynı görünür.

Bir başka sık hata, tek bir yılın serbest nakit akışına bakarak karar vermek. Yatırımlar dalgalıdır: büyük bir makine alımının olduğu yıl rakam negatif, ertesi yıl güçlü pozitif olabilir. Üç yıllık ortalama daha anlamlıdır.

Örnek

İki şirketin de EBITDA'sı 5 milyon TL.

Birincisi bir yazılım şirketi; yıllık yatırım harcaması 400 bin TL, işletme sermayesi ihtiyacı düşük. Serbest nakit akışı yaklaşık 4 milyon TL.

İkincisi bir üretim şirketi; makine bakım ve yenileme için yılda 3,5 milyon TL harcamak zorunda. Serbest nakit akışı 1 milyon TL civarında.

Aynı EBITDA, dört kat farklı serbest nakit. Bu fark, iki şirketin borç taşıma kapasitesini ve değerlemesini kökten değiştirir.

Nereden başlanır?

Serbest nakit akışını anlamlı hâle getirmek için yatırımları ikiye ayırın.

Bakım ve büyüme yatırımını ayırın. Mevcut kapasiteyi korumak için yapılan yatırım zorunludur; yeni kapasite kurmak tercihtir. İkisi aynı satırda toplandığında sağlıklı bir şirket ile zorlanan bir şirket aynı görünür.

Üç yıllık ortalamaya bakın. Yatırımlar dalgalıdır; tek bir yılın rakamı yanıltıcı olabilir.

Borç kapasitesini buradan hesaplayın. Bir şirketin taşıyabileceği borç, EBITDA'sından çok serbest nakit akışıyla ilgilidir.

EBITDA ile farkı yazın. Fark büyükse iş sermaye yoğundur ve bu, değerleme ve büyüme planı açısından bilinmesi gereken bir gerçektir.

Negatifse sebebini ayırın. Büyüme yatırımından mı, yoksa faaliyetin nakit üretememesinden mi?