Yönetici Kapasitesi

Nedir?

Yönetici kapasitesi, bir yöneticinin ne kadar çalıştığı değil, üzerine ne kadar sorumluluk konabildiğidir. Üç bileşenden oluşur:

• Karar verebilme. Belirsizlik altında, kurucuya sormadan karar alabilmek.
• Ekip yönetebilme. İşi dağıtmak, takip etmek, geri bildirim vermek.
• Sonucu sahiplenmek. Hedef tutmadığında açıklama değil düzeltme üretmek.

Bir şirketin devredebileceği iş miktarının üst sınırı, yönetici kapasitesinin toplamıdır. Bu kapasite yetersizken yapılan her delegasyon geri döner.

Neden önemli?

Kurucu bağımlılığını çözmenin yolu yalnızca yetki devri değildir; yetkiyi taşıyabilecek kapasitenin de var olması gerekir. Kapasitesi olmayan bir yöneticiye yetki vermek, iki taraf için de kötü sonuç üretir: yönetici zorlanır, kurucu geri müdahale eder, güven azalır.

Bu yüzden şirketin büyüme hızı ile yönetici yetiştirme hızı birbirine bağlıdır. Yönetici kapasitesi en yavaş büyüyen kaynaktır ve genellikle en geç fark edilir.

Şirkette nasıl görünür?

• Yönetici, ekibinin işini kendi yapıyor; kendi işi birikiyor.
• Zor konuşmaları erteliyor ya da kurucuya devrediyor.
• Ekibinden gelen soruları cevaplamak yerine kurucuya iletiyor.
• Kötü haberi geç veriyor; sorun ancak büyüdüğünde görünür oluyor.

Yaygın hata

En yaygın hata, iyi bir uygulayıcıyı hazırlıksız biçimde yönetici yapmak. İyi satışçı ile iyi satış yöneticisi farklı işlerdir. Birincisi kendi sonucunu üretir, ikincisi başkalarının sonucunu üretmesini sağlar. İkinci beceri kendiliğinden gelmez.

Buna eşlik eden hata, kapasiteyi eğitimle çözmeye çalışmak. Eğitim yardımcı olur ama esas büyüme, gerçek kararların verilmesi ve sonuçlarının konuşulmasıyla olur. Karar verme fırsatı olmayan bir yönetici, kaç eğitim alırsa alsın karar vermeyi öğrenmez.

Örnek

Bir şirkette operasyon müdürü her sabah kurucuya on beş dakikalık bir "durum güncellemesi" yapıyor ve bu görüşmede aslında sekiz karar alınıyor. Kurucu bunu koçluk sanıyor.

Format değişiyor: müdür kararları önce kendisi veriyor, verdiği kararları haftalık toplantıda raporluyor. İlk üç hafta kurucu bazı kararlara katılmıyor ama geri almıyor; gerekçesini konuşuyor. Altıncı haftadan itibaren kararların büyük çoğunluğu kurucunun da vereceği kararlar oluyor. Kapasite, karar verme fırsatıyla büyüdü.

Nereden başlanır?

Kapasite, eğitimle değil karar verme fırsatıyla büyür.

Yöneticinin size getirdiği kararları geri verin. "Sen olsan ne yapardın?" sorusu ile başlayın; cevabı makulse o kararı uygulatın, katılmıyorsanız gerekçesini konuşun ama kararı geri almayın.

Bir alanda tam yetki verin. Kısmi yetki, kapasite geliştirmez; kişi hâlâ sormak zorundadır.

Hata payı tanımlayın. Hangi büyüklükteki hatanın öğrenme maliyeti sayılacağını önceden söyleyin. Bu sınır yazılı değilse yönetici hiç risk almaz.

Kapasiteyi sonuçtan okuyun. Yöneticinin izinli olduğu haftalarda ekibinin performansı, kapasitesinin en dürüst göstergesidir.