Ortakların Rol Dağılımı

Nedir?

Ortakların rol dağılımı, her ortağın şirkette hangi alandan sorumlu olduğunun ve hangi kararlarda son sözü söylediğinin tanımlanmasıdır.

İki katmanı vardır: operasyonel rol (hangi departmanı yönetiyor) ve karar yetkisi (hangi konularda tek başına karar verebiliyor). İkincisi genellikle hiç yazılmaz ve sorunlar oradan çıkar.

Neden önemli?

Ortaklıklarda en sık görülen sürtünme, iki ortağın aynı alanda karar vermesidir. Her ikisi de iyi niyetle müdahale eder, ekip iki farklı yön alır ve kararlar geri alınır.

Rol dağılımı olmadığında ekip de kime ne soracağını bilemez. İki kurucudan hangisine sorulduğuna göre farklı cevap gelen bir şirkette, ekip kısa sürede "istediği cevabı verecek kurucuya sormayı" öğrenir.

Şirkette nasıl görünür?

• İki ortak da satışa ve ürüne aynı anda müdahale ediyor.
• Ekip bir konuyu iki kurucuya birden soruyor; farklı cevaplar alıyor.
• Bir kurucunun kararı diğeri tarafından geri alınıyor.
• "Birlikte karar veriyoruz" cümlesi, pratikte kimsenin karar vermemesi anlamına geliyor.

Yaygın hata

Rolleri unvanla dağıtmak. "Sen CEO ol, ben CTO olayım" cümlesi kimin neye karar vereceğini söylemez. Fiyatlandırma kararı kimde, işe alım kararı kimde, teknoloji yatırımı kimde. Bunlar ayrı ayrı yazılmalıdır.

Buna yakın bir hata, her kararı birlikte almaya çalışmak. Ortaklığın ilk yıllarında bu mümkün ve hatta faydalı olabilir; şirket büyüdükçe karar sayısı buna izin vermez ve "birlikte karar" fiilen "geciken karar" hâline gelir.

Bu içerik hukuki danışmanlık değildir

Rol dağılımı bir yönetim düzenlemesidir; bağlayıcı hâle getirilmesi (imza yetkileri, temsil, yönetim kurulu görev bölümü) hukuki işlem gerektirir ve bir avukatla yürütülmelidir.

Örnek

İki kurucu bir tabloya oturup on iki karar başlığını tek tek dağıtıyor: fiyatlandırma, işe alım, ürün yol haritası, pazarlama bütçesi, tedarikçi seçimi, teknoloji yatırımı, müşteri iskontoları, ortaklıklar, ofis ve idari giderler, hukuki konular, finansman, temettü.

Her satırda tek bir isim var ve dördünde "ikisi birlikte" yazıyor. Bunlar geri dönülemez kararlar. Ayrıca bir kural ekleniyor: birinin karar alanındaki bir karar, diğeri tarafından geri alınmaz; itiraz varsa karar öncesinde söylenir.

Tablo bir sayfa. Ortaklığın sonraki üç yılındaki en çok başvurulan belge o oluyor.

Nereden başlanır?

Rol dağılımını yapmanın en pratik yolu, karar başlıklarını tek tek dağıtmaktır.

On–on beş karar başlığı listeleyin. Fiyatlandırma, işe alım, ürün yol haritası, pazarlama bütçesi, tedarikçi seçimi, teknoloji yatırımı, iskontolar, ortaklıklar, idari giderler, hukuki konular, finansman, temettü.

Her satıra tek bir isim yazın. "İkisi birlikte" yalnızca geri dönülemez kararlar için kullanılsın; sayısı üç–dördü geçmesin.

Bir kural ekleyin: birinin karar alanındaki bir karar, diğeri tarafından geri alınmaz. İtiraz varsa karar öncesinde söylenir.

Ekiple paylaşın. Ekip kime ne soracağını bilmediğinde, istediği cevabı verecek kurucuya sormayı öğrenir.

Yılda bir gözden geçirin. Şirket büyüdükçe roller kayar; tablo da onunla birlikte güncellenir.