Yönetişim

Nedir?

Yönetişim, şirkette kararların kim tarafından, hangi kurallara göre ve hangi denetimle alındığını belirleyen çerçevedir. İki katmanı vardır ve karıştırılmamalıdır:

• Şirket içi yönetişim. Günlük karar yetkileri, süreçler, ölçüm ve yönetim ritmi.
• Ortaklık düzeyinde yönetişim. Ortakların karar hakları, yönetim kurulu, oy hakkı, veto konuları.

Birincisi operasyonu hızlandırır; ikincisi ortaklar arasındaki anlaşmazlıkların şirketi kilitlemesini engeller.

Neden önemli?

Yönetişim genellikle en geç kurulan sistemdir ve diğerlerini en çok etkileyendir. Karar yetkileri tanımsızken yazılan süreç ilk istisnada delinir; ölçüm olmadan verilen yetki kontrolsüz özerkliğe dönüşür.

Ortaklık düzeyinde ise yönetişim, sorun çıkmadan önce kurulmadığında kurulamaz. Ortaklar anlaşamadığında kural yazmak neredeyse imkânsızdır; kuralın anlaşıldığı dönemde yazılması gerekir.

Şirkette nasıl görünür?

• Karar yetkileri tanımsız; her istisna yukarı çıkıyor.
• Ortakların hangi konularda birlikte karar vereceği yazılı değil.
• Yönetim kurulu var ama toplanmıyor ya da toplandığında karar almıyor.
• Şirketin kritik kararları e-posta ve sohbet üzerinden, kaydı tutulmadan alınıyor.

Yaygın hata

Yönetişimi bürokrasiyle karıştırmak. İyi yönetişim karar sayısını azaltmaz, karar süresini kısaltır: kimin karar vereceği belli olduğu için tartışma karara gider.

Buna eşlik eden hata, yönetişimi yalnızca büyük şirketlerin konusu saymak. İki ortaklı, beş kişilik bir şirkette de "anlaşamazsak ne olur" sorusunun bir cevabı olmalıdır. Bu cevabın olmaması, küçük ölçekte de şirketi kilitleyebilir.

Örnek

İki ortaklı bir şirkette her ikisi de %50 hisseye sahip. Üç yıl sorunsuz gidiyor. Dördüncü yılda yatırım alma konusunda anlaşamıyorlar ve şirket altı ay boyunca hiçbir stratejik karar alamıyor.

Sorun hisse oranı değil; anlaşmazlık hâlinde ne olacağının yazılı olmaması. Bu tür durumlar için önceden tanımlanabilecek mekanizmalar vardır: bağımsız bir yönetim kurulu üyesi, belirli konularda tek başına karar yetkisi, çıkış mekanizmaları. Hepsinin ortak özelliği, anlaşmazlık çıkmadan önce yazılmış olmaları gerektiğidir.

Nereden başlanır?

Yönetişimi kurmak iki ayrı çalışmadır ve karıştırılmamalıdır.

Şirket içi tarafta: karar yetkilerini, eskalasyon kurallarını, süreç ve ölçümü tanımlayın. Buraya en çok kesinti üreten alandan başlayın.

Ortaklık tarafında: hangi kararların ortaklarda, hangilerinin tek bir kişide olduğunu ve anlaşmazlık hâlinde ne olacağını yazın.

Ortaklık kurallarını iyi zamanda yazın. Anlaşmazlık çıktıktan sonra kural yazmak neredeyse imkânsızdır; herkes hangi maddenin kime avantaj sağlayacağını hesaplar.

Kararları kaydedin. E-posta ve sohbet üzerinden alınan, kaydı tutulmayan kararlar birkaç ay sonra yeniden tartışılır.