EKOS

Nedir?

EKOS (Erol Kabadayı Operating Systems), kurucu bağımlılığını azaltmak ve şirketin daha sistemli çalışmasını sağlamak için kullandığım çerçevedir. Şirketi dört işletim sistemi üzerinden ele alır:

• Founder OS. Kurucunun rolü, zamanı, kararları ve kurucu bağımlılığı.
• Customer OS. Müşteri değeri, satış, geri bildirim ve gelir sistemi.
• People OS. Roller, delegasyon, yöneticiler ve sonuç sorumluluğu.
• Governance OS. Süreç, yetki, ölçüm ve yönetim ritmi.

Dördü ayrı ayrı çalışmaz; birbirini besler. Kurucu karar merkezi olmaya devam ettiği sürece yönetici gelişimi durur; karar yetkileri tanımsızken yazılan süreç ilk istisnada delinir.

Neden önemli?

EKOS bir eğitim programı değil, bir kurulum sırasıdır. Sıra önemlidir: ölçmeden tasarlanmaz, tasarlanmadan kurulmaz, kurulmadan iyileştirilmez.

Bu sıranın pratik karşılığı şudur: bir şirkette sistem kurmaya "hangisi en çok acıtıyor" sorusuyla başlanır, "hangisi en modern görünüyor" sorusuyla değil. Ölçüm bu yüzden ilk adımdır.

Şirkette nasıl görünür?

Dört sistemin eksikliği farklı belirtiler üretir:

• Founder OS eksikse: her karar kurucuya geliyor, kurucunun takvimi onaylardan oluşuyor.
• Customer OS eksikse: satış kişilere bağlı, gelir öngörülemiyor.
• People OS eksikse: roller belirsiz, delegasyon geri dönüyor.
• Governance OS eksikse: süreç kişilerin kafasında, karar yetkileri tanımsız.

Uygulamada bu belirtiler genellikle bir arada görülür, çünkü dört sistem birbirine bağlıdır.

Yaygın hata

EKOS'u bir yazılım ya da bir şablon seti sanmak. Çerçeve, hangi soruların sorulacağını ve hangi sırayla kurulacağını söyler; şirkete özel cevapları şirket üretir.

Buna eşlik eden hata, dördünü aynı anda kurmaya çalışmak. Bir şirket dört sistemi paralel kuramaz. Pratikte tek bir alandan başlanır, üç ayağı (süreç, yetki, ölçüm) o alanda kurulur ve bir sonrakine geçilir.

Örnek

Bir şirket "sistemleşmek" istiyor ve dört başlıkta birden çalışmaya başlıyor. Üç ay sonra dördünde de yarım kalmış işler var.

Yaklaşım değişiyor: önce ölçülüyor. Kurucunun bir haftalık kesinti kaydı çıkarılıyor. Kesintilerin çoğunun karar onayından geldiği görülüyor; bu Governance OS'a işaret ediyor. O alanda karar matrisi ve eskalasyon kuralları yazılıyor. Sekiz hafta sonra kesinti sayısı düştüğünde bir sonraki alana geçiliyor. Aynı toplam iş, sırayla yapıldığında sonuç veriyor.

Nereden başlanır?

EKOS'u uygulamak dört başlıkta birden çalışmakla değil, sırayı takip etmekle olur.

Ölçün. Kurucu bağımlılığı ve şirket sistemi durumu ölçülmeden hangi alandan başlanacağı bilinemez. Bu adım atlandığında çalışma genellikle en acil görünen değil, en tanıdık gelen alandan başlar.

Tek bir alan seçin. Ölçüm hangi başlığı işaret ediyorsa oradan başlayın.

O alanda üç ayağı birlikte kurun. Süreç, yetki, ölçüm. Biri eksikse diğer ikisi de işlemez.

Sekiz hafta sonra tekrar ölçün. Değişim varsa bir sonraki alana geçin; yoksa aynı alanda neyin eksik kaldığına bakın.

Dördünü paralel kurmaya çalışmayın. Bu, en sık yapılan ve en çok yarım iş üreten tercihtir.